ท่ามกลางปัญหาหมอกควันและฝุ่น PM 2.5 ที่ปกคลุมภาคเหนือในทุกฤดูแล้ง ป่าและคนมักถูกมองว่าอยู่คนละฝั่งของสมการการพัฒนา แต่บนพื้นที่สูงหลายแห่งของประเทศไทย วันนี้มีโมเดลหนึ่งที่กำลังพิสูจน์ว่า การรักษาป่าและการสร้างรายได้ให้ชุมชนสามารถเดินไปพร้อมกันได้จริง ผ่านเมล็ดกาแฟเม็ดเล็ก ๆ ใต้ร่มเงาไม้
สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง(องค์การมหาชน) หรือ สวพส. กำลังขับเคลื่อนECO-BRAND ตรารับรองของสินค้าเกษตรบนพื้นที่สูง ผลิตด้วยความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน เพื่อยกระดับผลผลิตให้เป็นมากกว่าสินค้าทางเศรษฐกิจ แต่เป็นสัญลักษณ์ของการอยู่ร่วมกันระหว่างคน ป่า และคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน
หัวใจของ ECO-BRAND
คือแนวคิด No Burn หรือ ไม่เผา
การเปลี่ยนผ่านจากระบบเกษตรดั้งเดิมที่ต้องมีการเผาเศษวัสดุทางการเกษตรก่อนเพาะปลูก
มาเป็นการผลิตที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ลดจุดความร้อน (Hotspot) และช่วยบรรเทาปัญหาฝุ่น PM 2.5
ที่กลายเป็นวิกฤตร่วมของสังคมไทย
เมื่อเกษตรกรดี
ปรับวิถีการผลิตจากการทำลายสู่การเกื้อกูลป่า ไม่บุกรุกพื้นที่สีเขียวเพิ่ม
แต่ใช้พื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจึงไม่ใช่เพียงรายได้ที่มั่นคง
หากยังนำไปสู่สินค้าดี ผ่านมาตรฐานการผลิต ทั้ง GAP และมาตรฐานเกษตรอินทรีย์
ปลอดภัยต่อผู้บริโภค เป็นมิตรต่อระบบนิเวศอย่างแท้จริง เมื่อสินค้าคุณภาพเหล่านี้เดินทางถึงมือผู้บริโภคดีคุณค่าที่ได้รับจึงไม่ใช่เพียงรสชาติหรือสุขภาพที่ดีขึ้น
แต่คือความรู้สึกร่วมในการเป็นส่วนหนึ่งของการฟื้นฟูผืนป่าและลดมลพิษทางอากาศไปพร้อมกัน
หนึ่งในพืชเศรษฐกิจสำคัญที่ สวพส. ส่งเสริมอย่างจริงจัง คือกาแฟ พืชที่เติบโตได้ดีใต้ร่มเงาธรรมชาติ และเป็นความหวังใหม่ของชุมชนบนพื้นที่สูง ปัจจุบันมีพื้นที่ปลูกกาแฟภายใต้การส่งเสริมของ สวพส. รวม 37 แห่ง ครอบคลุมพื้นที่กว่า 39,138 ไร่ เป็นกาแฟอะราบิกา 37,516.6 ไร่ โรบัสต้า 1,621.4 ไร่ พื้นที่ปลูกกาแฟ ได้แก่ โครงการพัฒนาพื้นที่สูงแบบโครงการหลวงวาวี แม่สลอง พื้นที่อมก๋อย (แม่แฮหลวง ขุนตื่นน้อย ผีปานเหนือ ห้วยแห้ง) ปางมะโอ ป่าเกี๊ยะใหม่ บ่อเกลือ สบเมย แม่สอง โหล่งขอด ปางหินฝน ห้วยฮะ และป่าแป๋ เป็นต้น โดยมีเกษตรกรผู้ปลูกกาแฟ 3,643 ราย สร้างรายได้หมุนเวียนกลับคืนสู่ชุมชนปีละกว่า 80 - 100 ล้านบาท
เบื้องหลังตัวเลขทางเศรษฐกิจ
คือการเปิดโอกาสให้กลุ่มชาติพันธุ์และผู้ด้อยโอกาสในพื้นที่ห่างไกลมีอาชีพที่มั่นคง
ผ่านระบบเกษตรที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม การปลูกกาแฟแบบ Shade-Grown Coffee
หรือกาแฟใต้ร่มไม้
เป็นการช่วยอนุรักษ์ต้นน้ำและความหลากหลายทางชีวภาพ
และยังทำให้เมล็ดกาแฟมีคุณภาพสูง รสชาติซับซ้อน และมีเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น
สิ่งที่น่าสนใจ
คือกาแฟกำลังเปลี่ยนบทบาทของพื้นที่สูง
จากพื้นที่ที่เคยถูกแผ้วถางเพื่อปลูกพืชเชิงเดี่ยวระยะสั้น กลายเป็นวนเกษตร ช่วยหยุดการบุกรุกป่า
และฟื้นฟูระบบนิเวศภายใต้ร่มเงาเมล็ดกาแฟจึงเป็นพืชเศรษฐกิจ
ที่กลายเป็นสัญลักษณ์ของการพัฒนาที่ทำให้คนอยู่ได้ ป่าอยู่รอด
ในวันที่โลกกำลังเผชิญความเปราะบางด้านสิ่งแวดล้อม
ECO-BRAND คือตราสัญลักษณ์
ที่เป็นกลไกสำคัญในการเชื่อมโยงเกษตรกร ผู้บริโภค และสังคม ให้ร่วมกันพิสูจน์ว่าการพัฒนา
ไม่จำเป็นต้องแลกมาด้วยการสูญเสียผืนป่าเสมอไป
และเพื่อส่งต่อคุณค่าจากต้นทางสู่ผู้ประกอบการและผู้บริโภค
สวพส. เปิดช่องทางจำหน่ายสินค้า ECO-BRAND ผ่านเว็บไซต์ของดีบนดอยเชื่อมตรงระหว่างเกษตรกรบนพื้นที่สูงกับผู้ประกอบการและผู้บริโภค
ช่วยสร้างรายได้ให้ชุมชน พร้อมสร้างความมั่นใจว่าสินค้าที่เลือกซื้อ
มาจากระบบเกษตรที่ใส่ใจทั้งคนและผืนป่าอย่างแท้จริง
#วิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น