ประธานสภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ
ชี้สื่ออาเซียนกำลังเผชิญจุดเปลี่ยนสำคัญ
หลังแพลตฟอร์มเทคโนโลยีระดับโลกครอบงำการเผยแพร่ข่าวและรายได้โฆษณา ขณะที่ AI เพิ่มความท้าทายด้านลิขสิทธิ์และความน่าเชื่อถือ
เสนอรวมพลังองค์กรสื่ออาเซียนสร้างอำนาจต่อรอง พร้อมยึดหลักอธิปไตยทางสื่อ
ความไว้วางใจ และความยั่งยืน
เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ที่โรงแรมทินิดี เทรนดี้ กรุงเทพ
ข้าวสาร นายชวรงค์ ลิมป์ปัทมปาณี ประธานสภาการสื่อมวลชนแห่งชาติกล่าวเปิดการสัมมนาระดับภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประจำปี 2569
(Southeast Asia Regional Seminar 2026) ภายใต้หัวข้อ “Beyond
the Algorithm: Reclaiming Sovereignty, Trust, and Sustainability for ASEAN
Digital Publishers” หรือ “ก้าวข้ามอัลกอริทึม: ทวงคืนอธิปไตย
ความเชื่อมั่น และความยั่งยืนให้แก่ผู้ประกอบการสื่อดิจิทัลอาเซียน”
ซึ่งจัดขึ้นระหว่างวันที่ 16–17 พฤศจิกายน 2569 โดยความร่วมมือของสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์ สภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ
สมาพันธ์สื่อมวลชนแห่งประเทศไทย และสถาบันอิศรา
นายชวรงค์กล่าวว่า
วงการสื่อสารมวลชนกำลังเผชิญจุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ
หลังจากเทคโนโลยีดิจิทัลได้เปลี่ยนแปลงกระบวนการผลิต เผยแพร่
และบริโภคข่าวสารอย่างสิ้นเชิงตลอดสองทศวรรษที่ผ่านมา
แม้ในระยะแรกอินเทอร์เน็ตจะสร้างความหวังเรื่องเสรีภาพในการสื่อสาร การเข้าถึงผู้รับสารที่กว้างขวางขึ้น
และโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ๆ แต่สถานการณ์ปัจจุบันกลับแตกต่างออกไปอย่างมาก
แพลตฟอร์มเทคโนโลยีระดับโลกเพียงไม่กี่รายได้เข้ามามีอิทธิพลอย่างมหาศาลต่อช่องทางการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของประชาชน
การค้นพบเนื้อหาข่าว และการจัดสรรรายได้จากโฆษณาดิจิทัล ส่งผลให้องค์กรสื่อ
โดยเฉพาะสื่อขนาดเล็กและสื่ออิสระ ต้องเผชิญความท้าทายที่ไม่ใช่เพียงการปรับตัวให้ทันเทคโนโลยีอีกต่อไป
แต่เป็นการดิ้นรนเพื่อความอยู่รอดควบคู่กับการรักษาความเป็นอิสระทางบรรณาธิการและจริยธรรมวิชาชีพ
ขณะเดียวกัน
การพัฒนาอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI กำลังสร้างแรงกระเพื่อมระลอกใหม่ต่ออุตสาหกรรมสื่อ แม้ AI จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการทำงานของกองบรรณาธิการ
สนับสนุนการทำข่าวเชิงสืบสวนสอบสวน การแปลเนื้อหาข้ามภาษา
และการให้บริการข่าวสารแก่ประชาชนได้ดีขึ้น
แต่ก็นำมาซึ่งคำถามสำคัญเกี่ยวกับลิขสิทธิ์ ความโปร่งใส ข่าวบิดเบือน
ความรับผิดชอบทางบรรณาธิการ และอนาคตของวิชาชีพสื่อมวลชน
“เมื่อระบบ AI
สามารถสรุป ผลิตซ้ำ หรือแม้แต่สร้างเนื้อหาข่าวขึ้นมาใหม่
โดยไม่จำเป็นต้องส่งผู้รับสารกลับไปยังเว็บไซต์ของผู้ผลิตข่าวต้นฉบับ
เราจำเป็นต้องตั้งคำถามพื้นฐานว่า
ใครจะเป็นผู้จ่ายเงินสนับสนุนการผลิตข่าวสารที่มีคุณภาพ ซึ่งสังคมยังคงต้องการ”
ประธานสภาการสื่อมวลชนแห่งชาติกล่าว
นายชวรงค์กล่าวด้วยว่า
เมื่ออัลกอริทึมเข้ามามีบทบาทมากขึ้นในการกำหนดว่าประชาชนจะได้เห็น อ่าน
และเชื่อข้อมูลข่าวสารใด ก็จำเป็นต้องตั้งคำถามว่า
ใครจะเป็นผู้รับผิดชอบสูงสุดในการคุ้มครองสิทธิ์ของประชาชนที่จะได้รับข้อมูลข่าวสารที่เชื่อถือได้
ประธานสภาการสื่อมวลชนแห่งชาติกล่าวว่า
ปัญหาเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในประเทศไทย
แต่เป็นความท้าทายร่วมกันขององค์กรสื่อทั่วภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
จึงถึงเวลาที่ความร่วมมือระดับภูมิภาคจะต้องมีบทบาทสำคัญมากยิ่งขึ้น
ทั้งนี้
การสัมมนาครั้งนี้ให้ความสำคัญกับหลักการพื้นฐาน 3 ประการ
ได้แก่ อธิปไตยทางสื่อ (Sovereignty) ความไว้วางใจ
(Trust) และความยั่งยืน (Sustainability)
ประการแรก อธิปไตยทางสื่อ
ไม่ได้หมายถึงการปิดกั้นตนเองจากเทคโนโลยีระดับโลกหรือการต่อต้านนวัตกรรม
แต่หมายถึงความสามารถขององค์กรสื่อในการรักษาอำนาจตัดสินใจด้านบรรณาธิการ
การควบคุมเนื้อหาที่ตนเองผลิต ความสัมพันธ์กับผู้รับสาร
และอนาคตทางเศรษฐกิจขององค์กร
นายชวรงค์กล่าวอีกว่า
องค์กรสื่อเพียงรายเดียว โดยเฉพาะในประเทศที่มีตลาดสื่อขนาดไม่ใหญ่
ย่อมเป็นเรื่องยากที่จะเจรจาต่อรองกับบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ของโลกได้อย่างเท่าเทียม
แต่หากผู้ประกอบการสื่อในอาเซียนร่วมมือกัน
ก็มีโอกาสสร้างพลังและเพิ่มอำนาจต่อรองในฐานะกลุ่มประเทศในภูมิภาคได้มากขึ้น
ประการที่สอง
ความไว้วางใจของประชาชน
ซึ่งถือเป็นทรัพย์สินที่มีค่าที่สุดของวิชาชีพสื่อมวลชนในยุคที่เต็มไปด้วยเนื้อหาสังเคราะห์
ภาพและเสียงปลอม หรือ Deepfake รวมถึงข้อมูลบิดเบือนที่สร้างขึ้นด้วย
AI
แม้เทคโนโลยีจะเปลี่ยนแปลงเครื่องมือในการทำงานของสื่อมวลชน
แต่จะต้องไม่เปลี่ยนแปลงหลักการพื้นฐานของวิชาชีพ ได้แก่ ความถูกต้อง ความเป็นธรรม
ความเป็นอิสระ ความโปร่งใส และความรับผิดชอบต่อสังคม
องค์กรวิชาชีพสื่อมวลชนและสภาการสื่อมวลชนในประเทศต่างๆ
จึงมีหน้าที่สำคัญในการส่งเสริมมาตรฐานจริยธรรม และกำกับดูแลให้การนำ AI มาใช้ในการทำงานข่าวช่วยเสริมสร้างความเชื่อมั่นของประชาชน
มากกว่าทำลายความน่าเชื่อถือของสื่อ
ประการที่สาม
ความยั่งยืนของอุตสาหกรรมสื่อ ซึ่งนายชวรงค์ย้ำว่า
การทำข่าวที่มีคุณภาพไม่สามารถดำรงอยู่ได้ด้วยความมุ่งมั่นในวิชาชีพเพียงอย่างเดียว
แต่จำเป็นต้องมีรูปแบบธุรกิจที่สามารถอยู่รอดได้จริง
การเข้าถึงส่วนแบ่งรายได้จากระบบดิจิทัลอย่างเป็นธรรม การลงทุนพัฒนาศักยภาพกองบรรณาธิการ
และเสรีภาพในการสร้างสรรค์นวัตกรรม
องค์กรสื่อจึงต้องร่วมกันแสวงหาแหล่งรายได้ใหม่
รูปแบบการสร้างความสัมพันธ์กับผู้รับสาร
และความร่วมมือที่ช่วยลดการพึ่งพาแพลตฟอร์มเทคโนโลยีระดับโลกเพียงไม่กี่ราย
นายชวรงค์กล่าวต่อไปว่า
ตลอดการสัมมนาสองวัน ผู้แทนองค์กรสื่อจากประเทศต่างๆ
ในอาเซียนจะร่วมกันพิจารณาความเป็นไปได้ในการสร้างเครือข่ายหรือแนวร่วมองค์กรสื่ออาเซียน
เพื่อเพิ่มอำนาจต่อรองกับแพลตฟอร์มดิจิทัลและบริษัท AI รวมถึงหารือแนวทางกำกับดูแลการใช้ AI และมาตรฐานจริยธรรมในการทำงานของกองบรรณาธิการ
นอกจากนี้
ยังจะมีการแลกเปลี่ยนแนวทางนำ AI มาใช้ในกระบวนการผลิตข่าวอย่างเหมาะสม
การพัฒนารูปแบบรายได้ที่หลากหลาย ตลอดจนพิจารณาโอกาสสร้างความร่วมมือในอนาคต
และความเป็นไปได้ในการจัดทำแถลงการณ์ร่วมขององค์กรสื่อในภูมิภาคอาเซียน
“ผมหวังว่าการหารือครั้งนี้จะไม่หยุดอยู่เพียงการระบุปัญหาที่เราเผชิญร่วมกัน
แต่จะนำไปสู่การค้นหาทางออก
และที่สำคัญกว่านั้นคือการกำหนดแนวทางปฏิบัติที่เป็นรูปธรรม
ซึ่งเราสามารถร่วมกันขับเคลื่อนต่อไปได้” นายชวรงค์กล่าว
นายชวรงค์กล่าวด้วยว่า
อนาคตของวงการสื่อสารมวลชนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ไม่ควรถูกกำหนดโดยอัลกอริทึมที่ออกแบบโดยแพลตฟอร์มเทคโนโลยีระดับโลกเพียงฝ่ายเดียว
แต่ควรได้รับการกำหนดร่วมกันโดยนักข่าว บรรณาธิการ ผู้ประกอบการสื่อ
และองค์กรวิชาชีพที่เข้าใจความต้องการ วัฒนธรรม และความมุ่งหวังด้านประชาธิปไตยของสังคมในภูมิภาค
“เราไม่สามารถหยุดยั้งความเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีได้
และไม่ควรพยายามทำเช่นนั้น
แต่เราสามารถร่วมมือกันเพื่อให้ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือรับใช้การทำหน้าที่ของสื่อมวลชน
แทนที่จะปล่อยให้สื่อมวลชนกลายเป็นเพียงผู้รับใช้เทคโนโลยี ผมหวังว่าการสัมมนาครั้งนี้จะเป็นอีกก้าวสำคัญในการสร้างประชาคมสื่อมวลชนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ให้มีความเข้มแข็ง
เป็นอิสระ ได้รับความเชื่อมั่นจากประชาชน
และสามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืนในอนาคต” นายชวรงค์กล่าว
การสัมมนาครั้งนี้
ได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)
กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์ บริษัท เอ็ม บี เค จำกัด (มหาชน), บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน), บริษัท
ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) และ บริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด
(มหาชน) พร้อมด้วยการ สายการบินแอร์เอเชีย
และ โรงแรมทินิดี เทรนดี้ กรุงเทพ.









ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น